6 listopada b.r. w Falentach pod Warszawą odbyły się Warsztaty Techniczne Izby Gospodarczej Gazownictwa dotyczące wykonywania prób ciśnieniowych gazociągów stalowych. W wydarzeniu wzięło udział ponad 80 osób, w tym przedstawiciele operatorów sieci gazowych, Urzędu Dozoru Technicznego i firm wykonawczych powiązanych z branżą.
Warsztaty otworzyła dyrektor Izby Gospodarczej Gazownictwa pani Teresa Laskowska, która nawiązując do programu Warsztatów przedstawiła działalność standaryzacyjną prowadzoną przez Komitet Standardu Technicznego IGG. Dyrektor Laskowska podkreśliła także wagę spotkań takich jak warsztaty IGG dla całej branży gazowniczej. Moderatorem dyskusji była Eliza Dyakowska (IGG).
W pierwszej części warsztatów Michał Sekita (GAZ-SYSTEM) omówił bardzo szczegółowo standard IGG ST-IGG-0902:2025 Próby ciśnieniowe gazociągów stalowych. Prelegent przedstawił także podstawowe wymagania prawne oraz normy krajowe i zagraniczne dotyczące prób ciśnieniowych.
Standard ST-IGG-0902:2025 odnosi się do gazociągów niskiego, średniego, podwyższonego średniego i wysokiego ciśnienia wykonanych ze stali; gazociągów kopalnianych z uwzględnieniem dodatkowych wymagań podanych Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu zakładów górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (Dz. U. 2014 poz. 812). Możliwe jest także zastosowanie standardu do rurociągów do przesyłu CO2 i innych mediów, z uwzględnieniem dodatkowych wymagań i parametrów prób ciśnieniowych (np. zgodnie z PN-EN 14161 Przemysł naftowy i gazowniczy – Rurociągowe systemy przesyłowe). Wymagania Standardu Technicznego mają zastosowanie również do obiektów gazowych takich jak: stacje gazowe, zespoły zaporowo-upustowe, zespoły gazowe na przyłączach, tłocznie gazu oraz układy rurowe na magazynach gazu i instalacjach technologicznych związanych z zakładami górniczymi wydobywającymi kopaliny otworami wiertniczymi w zakresie urządzeń powierzchniowych.
W czasie dyskusji pytano m.in. o przykładowe obliczenia, ale także o powód opracowania standardu, skoro dotąd stosowano normy (obecnie już wycofane) i nie było zastrzeżeń.
Standard ST-IGG-3801 Kompensacja naprężeń w gazociągach na terenach eksploatacji górniczej. Kompensatory – metodyka doboru, który jest obecnie w procesie zatwierdzania przez KST, przedstawił Tomasz Czajkowski (PSG). Prelegent zwrócił uwagę na wymagania dotyczące kompensatorów oraz na podane w standardzie metody obliczeń wraz z przykładami). Zauważył również, że powinny być rozwijane metody symulacyjne weryfikujące poprawność obliczeń, co spotkało się z zainteresowaniem obecnych.
Krzysztof Bieniaszewski z Urzędu Dozoru Technicznego przedstawił prezentację opracowaną wspólnie z Marianem Kropaczem (UDT) dotyczącą wymagań dla wykonywania prób pneumatycznych. Przedstawił związane z takimi próbami ryzyka, ale także, co zainteresowało obecnych, instrukcję UDT dotyczącą warunków, jakie należy spełnić, aby uzyskać zgodę na przeprowadzenie próby pneumatycznej (ostateczną zgodę wydaje zawsze Centrala UDT w Warszawie). Prelegent udostępnił przedmiotowe warunki, co ułatwi zainteresowanym występowanie o przeprowadzenie prób pneumatycznych.
W kolejnej części Warsztatów trzy firmy wykonawcze przedstawiły prezentacje dotyczące prób ciśnieniowych.
Bartosz Bąba (ROMGOS) przedstawił wszystkie etapy próby ciśnieniowej, począwszy od prac przygotowawczych – dokumentacji i planowania, kontroli montażu, zapewnienia dostępności do całego układu. Zwrócił uwagę na czyszczenie gazociągu, omówił także podnoszenie ciśnienia, interpretację wyników i suszenie gazociągu.
Następnie Sławomir Brudnik (TSG Brudnik) wyjaśnił wykorzystanie prób hydraulicznych jako elementu rehabilitacji gazociągów. Hydrauliczna próba specjalna to próba przy ciśnieniach wywołujących wytężenie w materiale rurociągu o wartości sięgającej granicy plastyczności. Podano przykład gazociągu DN 400, celem było podniesienie ciśnienia pracy gazociągu dla trzeciej klasy lokalizacji do MOP 8,4 MPa. Zakres projektu obejmował m.in.: badanie tłokiem pomiarowym typu MFL, naprawa miejsc o najwyższym współczynniku naprawczym, specjalna próba ciśnieniowa wytrzymałościowa, specjalna próba szczelności, analiza danych i opracowanie wyników dla podniesienia ciśnienia. Na podstawie próby potwierdzono techniczną możliwość eksploatacji gazociągu przy ciśnieniu 7,2 MPa.
Tobiasz Dziczek (RAS POLAND) przedstawił prezentację dotyczącą prób ciśnieniowych specjalnych gazociągów przesyłowych. Prelegent omówił zasady przeprowadzania prób specjalnych, ich zastosowanie i wymagania techniczne. Pierwsza próba hydrauliczna specjalna była wykonana w 1995 r. Prelegent zwrócił uwagę na konieczność odpowiedniego przygotowania gazociągu, odpowiednich przyrządów pomiarowych i wymagań dla personelu.
W czasie dyskusji poruszono kwestię ilości potrzebnej wody, sposobu napełniania gazociągu wodą i problemów przy realizacji. Poruszona została kwestia właściwego pomiaru ilości wilgoci w gazociągu po próbie – z przykładowych wyników pomiarów wynikało, że higrometry mogą dawać mniej wiarygodne wyniki niż wilgotnościomierze.
Podsumowując warsztaty zorganizowane przez IGG, dyrektor Teresa Laskowska podkreśliła, że zainteresowanie uczestników było duże, na co wskazywała liczba głosów w dyskusjach. Została wyjaśniona większość wątpliwości zgłaszanych przed Warsztatami jak i w ich trakcie. Wydarzenie stanowiło platformę wymiany doświadczeń i wskazało interesujące kierunki dalszych działań IGG.